Rudka – Krzyż pańszczyźniany

rudka

Pomnik ten stoi nieopodal skrzyżowania, gdzie mamy wlot drogi do Podemszczyzny. O ile, wokół występują w dużej większości, krzyże z ukraińskimi napisami, to tutaj mamy Polskie napisy. W okolicy Rudki, jest więcej krzyży, ale głównie zdewastowane. Ostał się najstarszy z nich, postawiony na pamiątkę zniesienia pańszczyzny. Napis na nim głosi:

Ten krzyż postawiła gromada Rudniańska na pamiątkę da[brak liter]na[brak liter] wolności za panowania ces: Ferdinanda I dnia 15 (13) maja 1848

Krzyż niestety wygląda, jakby ktoś do niego strzelał i akurat trafił w dwa wyrazy. Brakujące litery w wyrazach można spróbować przedstawić jako „dania nam”. Kłopot sprawia też data, bowiem liczba w dniu jest uszkodzona przez pęknięcie i sprawia wrażenie 3, ale równie dobrze może to być 5.

Do niedawna krzyż był szczelnie zamalowany farbą. Dzięki procesowi oczyszczenia rozwiały się różne wątpliwości co do napisów. Ukazały się dodatkowo inne ciekawostki. Wyszło że pierwotnie krzyż miał poprawione napisy na kolor wiśniowy! Zapewne oryginalnie krzyż nie był malowany, miał tylko poprawione napisy. Potem dopiero zaczęto go malować, na biało i niebiesko. Ponieważ nie dało się do końca oczyścić tego krzyża z żółtej farby emulsyjnej, został częściowo zamalowany na biało i wracając do tradycji, zostały poprawione na wiśniowo napisy. Ten zabieg miał na celu dwie rzeczy, pierwsze to powrót do oryginału, co spowodowało, że możemy oglądać teraz obraz podobny jaki mieli Rudczanie, gdy stawiali go. Drugi aspekt wiąże się z dbałością o jego stan. Bowiem zaczął już w niektórych miejscach gnić i próchnieć. Jego oczyszczenie i zamalowanie czystym wapnem bardzo cienką powłoką, to tymczasowy zabieg antyseptyczny. Dzięki zdjęciu warstw farby krzyż będzie nastawiony na działanie słońca, co powinno go dodatkowo utwardzić. Ciekawostką jest to, że na szczycie krzyża jest wywiercona dziura. Wskazywać to może na to, że podobnie jak w Gorajcu, pierwotnie na szczycie wbity był metalowy krzyżyk. (wer. poprawiona I)

krzyż pańszczyżniany rudka