Krzyż Powietrzny przy kapliczce – Nowiny Horynieckie

nowi

W Nowinach Horynieckich, przy kapliczce Sobieskiego, stoi ciekawy krzyż. I Wojna Światowa, prowadzona była w latach 1914-1918, stąd data na krzyżu, wskazuje raczej okres w wiosce, kiedy było bardzo źle i doskwierały: Powietrze, Głód, Ogień i Wojna.

Od powietrza, głodu, ognia i wojny, zachowaj nas PANIE

Ma taki napis, wiele znaczeń. Najczęściej, wiąże się go z zarazami, jakie chciano odstraszyć z wioski. Data 1920, w tym przypadku, powinna być czasem postawienia krzyża. Wtedy to, powinno się w Nowinach dopiero uspokoić, po zawierusze wojennej.

W 1915 roku, w czerwcu, miała miejsce w Nowinach duża bitwa, miało zginąć około tysiąca ludzi. Austriacy napierali na Rosjan, usadowionych na wzgórzach Nowińskich i ginęli tutaj, jak przysłowiowe muchy, od ognia z karabinów. Możemy sobie wyobrazić krajobraz po tej bitwie. Spalona wioska, spalone zasiewy, wszędzie trupy i jęki setek rannych żołnierzy, leżących dosłownie w każdym miejscu, obok trupów. Apokaliptyczny krajobraz, musiał pozostawić niezatarte wrażenie, w pamięci miejscowych. Za jakiś czas, musiała się pojawić zaraza, wśród miejscowej ludności. Zazwyczaj, była ona traktowana, jako Gniew Boży. Trudno było wymyślić, prostym ludziom, inną przyczynę. Dlatego też, próbowano modłami, procesjami, przebłagać Boga, by swój gniew powstrzymał. Gdy to wreszcie nastąpiło, stawiano w podzięce krzyż. Ciekawostką jest tutaj to, że okolica kapliczki stała się wtedy miejscem, gdzie postanowiono zakopywać zmarłych na zarazę. Do dziś widać, nieznaczne mogiły, wokół kapliczki i krzyża. W wielu wioskach powinny być cmentarze choleryczne, w Nowinach, jest on przy kapliczce i stanowi nieznany szerzej historyczny fakt. Brak głębszego zainteresowania tą kapliczką i historią, sprawił, że na tablicy informacyjnej, mamy datę stoczonej dużej bitwy w 1914 roku, co jest nieporozumieniem. Zarówno w Bruśnie Nowym, jak i tutaj w Nowinach, bitwa miała miejsce w 1915 roku, w czerwcu. Na krzyżu porucznika Wittmanna, mamy dokładną datę kiedy poległ w tej bitwie: 20 czerwca 1915 rok.

Gdy przyjrzymy się dokładniej krzyżykowi, to figura Chrystusa i dwóch Marii, jest w wielu miejscach identyczna. Musiał wtedy jeden z bruśnenskich kamieniarzy hurtowo produkować takie krzyże.