Basznia Dolna – Krzyż Grzegorza i Marii

basznia frus

Krzyż stoi przy drodze w Baszni Dolnej, między stacją kolejową, a przejazdem kolejowym. Ma aż na pięciu tablicach inskrypcje. Zaczynając od frontu, tablica górna i dolna z fundatorem. Górna niestety została ostrzelana i można się tylko domyślać, co tam pisze, istnieje duże prawdopodobieństwo, że brzmiała ona tak:

Ten krzyż postawiono na chwałę Pańską

Fundator Grzegorz i Maria Frys

Po lewej stronie mamy skrótowo opisany Troparion Podwyższenia Krzyża

Zbaw Panie lud Twój i błogosław dziedzictwu Twemu

A na prawym boku znajdziemy Troparion Pokłonu Krzyżowi:

Krzyżowi Twojemu kłaniamy się Władco, i święte Twoje zmartwychwstanie wysławiamy

Z tyłu, jest praktycznie już szczątkowa data, można tylko domniemać, na podstawie zarysu cyfr:

Rok 1889

Krzyż bardzo ucierpiał podczas wojny, bo widać na krzyżu ślady po kulach. Za figurą leżą szczątki starego krzyżyka. Miał on piękną ludową płaskorzeźbę Chrystusa. Na bokach ramion były ozdobne sześcioramienne kwiatki. Są też zdobienia w postaci dwóch rombów na dolnych bokach, które można znaleźć na wielu krzyżach z tego okresu.

Mimo uszczerbków spowodowanych przez wojny, figura ta jest bardzo atrakcyjna. W Baszni mamy stosunkowo niedaleko siebie dwa krzyże, które ufundował Grzegorz Frys. Śmiało można powiedzieć, że był to zamożny gospodarz, skoro było go stać na takie fundacje i dodatkowo nie zadowalał się czymś szablonowym. Niemal na całym areale oddziaływania ośrodka kamieniarskiego w Bruśnie, dominuje Troparion Podwyższenia Krzyża, jako swoiście klasyczna formułka ochronna. Tutaj w Baszni mamy dwa krzyże, które dodatkowo mają inny Troparion. Na obecną chwilę, tylko w Dziewięcierzu możemy znaleźć tego typu inskrypcję.