Archiwa kategorii: Ruina

Gorajec – Krzyż w ruinie

krdo

Krzyż ten znajduje się przy drodze między Dąbrówką a Gorajcem, mniej więcej w połowie drogi między tymi dwiema wioskami. Na pierwszy rzut oka wydaje się mało ciekawy, ale okazuje się, że stoi on w miejscu, gdzie stał starszy kamienny krzyż. Jego szczątki leżą obok niego. Widać na nich tylko kilka liter, ale wygląda to na element Troparionu.

Był to polny krzyż, który stał przy drodze. Gdy go postawiono, jeszcze nie było Dąbrówki, a droga obok tego krzyża lekko skręcała. Obecnie stoi on po drugiej stronie drogi z tego względu, że naprostowano ją. Zapewne podczas wojny uległ on zniszczeniu i ktoś z okolicy postanowił postawić w tym miejscu krzyż metalowy.

ruins

Rudka – Szczątki krzyża na szlaku

rudka

Ten krzyż stoi na polach Rudki. Kiedyś były to rozległe pola, dziś krzyż stoi na ścianie lasu przy niebieskim szlaku. Najłatwiej znaleźć go jadąc od drogi Horyniec-Brusno, gdzie niebieski szlak idzie od cerkwi i przecina tę drogę, kierując się polami w kierunku bunkrów z punktu oporu Brusno Nowe. Gdy miniemy kolejne bunkry i będziemy mieć za sobą najmniejszy z nich ukryty w lasku, jedziemy szlakiem w kierunku ostatniego bunkra z amboną na polach. Droga będzie skręcać brzegiem lasu, a my powinniśmy mieć interesujący nas bunkier w oddali na polach na „godzinie drugiej”. Tak namierzymy ten mało komu znany obiekt. Napisy ma po Polsku, ale tylko częściowo. Zachował się element inskrypcji, reszta odpadła, albo została odbita. Możemy tylko zrekonstruować powszechną na Rudczańskich krzyżach formułę:

Ten krzyż postawiono na chwałę Boga

Rudka była etnicznym ewenementem przed wojną, była praktycznie czysto Polską wioską w regionie. Mieszkał tam tylko jeden Ukrainiec. Stąd mamy tutaj tylko Polskie krzyże. Ten jeszcze w latach 70tych cały stał na tych polach. Obok rosły stare lipy i dywan barwinków. Ludzie często przy tym krzyżu odpoczywali, bowiem przed wojną były tutaj duże pola, a ten krzyż dawał cień. Zapewne wiekowe lipy zostały powalone i zniszczyły oryginalny kamienny krzyż. Ktoś zakopał obok szczątki i postawił nowy metalowy.

Podemszczyzna – Rozbity krzyż

podemszczyzn

Ten powalony krzyż, możemy znaleźć nieopodal bunkra na cmentarzu w Podemszczyźnie. Usytuowany jest niedaleko drogi na polu (północna strona). Kiedyś rosła tutaj okazała lipa, ale niedawno uschła i wywróciła się. Były napisy na dwóch segmentach tego krzyża, niestety te dolne rozsypały się. Pozostały tylko te na górnej tablicy. Jest to Troparion:

Zbaw Panie lud Twój, i błogosław dziedzictwo Twoje

Los tego krzyża nie wygląda ciekawie. Nie dość, że się sypie, to sam krzyżyk jest rozbity i tylko jego dolna część leży obok. Leży tam też część innego krzyża, czyżby cmentarnego?

Dziewięcierz – Rozbity krzyż w Dolinie

dziewie

W Dziewięcierzu, jego części nazywanej teraz Doliną, gdy wyjedziemy z głównej drogi, od razu za socrealistycznym budynkiem zlewni mleka, obok drogi, dostrzeżemy rozbity krzyż. Niestety, napisów praktycznie nie da się odczytać, bo zostały jakby odbite z obu stron. Istnieje możliwość, że jako inskrypcję dziękczynną miał Troparion Pokłonu Krzyżowi, z pozostałości kilku liter można przypuszczać akurat tę formułę. Byłby to trzeci w linii krzyż z tą modlitwą, zaraz na posesji Mołoków i Krzyż Śniegóry z Popowej.

Niegdyś, był tutaj przysiółek Dziewięcierza, nazywany Doliną, która dzieliła się na Donajecką (Dunajecką) i Popową. Można przypuszczać, że krzyż stał na polu jednego z gospodarzy Doliny, tak jak obecnie krzyż na posesji Mołoków.

Krzyż Na Chwałę Bożą na Siole – w Horyńcu

kr met hor

Krzyż stoi na Siole, przy drodze, gdzie jest wlot bocznej dróżki prowadzącej z tunelu pod torami kolejowymi i wchodzącej w zakręt drogi asfaltowej.

Obecnie jest to krzyż metalowy, ma tabliczkę z napisem po Polsku:

Zbaw Lud Twój Panie 1989 r

Pierwotnie stał tutaj krzyż kamienny, też Polski, ale przed rokiem 1989-tym uległ zniszczeniu. Jego szczątki leżą obok tego krzyża. O tym, że pierwotnie był też kamienny, świadczy podstawa, w którą jest wbity metalowy krzyż. Ze szczątków można odczytać już zatarty napis:

Na Chwałę Bożą

Co pozwala nam uznać, że stał tutaj krzyż dziękczynny, ustawił go zamożny Polski gospodarz z Sioła. Przed wojną była to droga główna, obecna trasa jest wytyczona po wojnie. Kiedyś droga główna biegła trasą: Z centrum Horyńca prosto, aż do kapliczki, tutaj ostro zakręcała w stronę tunelu pod torami. Tuż przed tunelem, droga skręcała w stronę Nowin Horynieckich i to przy tej drodze, zapewne na skrzyżowaniu z jedną z wylotowych z gospodarstwa fundatora, stał ten krzyż.

Zrujnowany krzyż w bunkrze – Brusno Nowe

krzyż bunkier

Krzyż, który kiedyś istniał i stał na skrzyżowaniu polnych dróg, kilkaset metrów za „czwartym” bunkrem od drogi Horyniec – Brusno, przy polnej drodze prowadzącej na cmentarz w Podemszczyźnie. Istnieje możliwość, że jacyś geniusze w czasach PRL rozwalili go, zaciągnęli szczątki do „trzeciego” bunkra, zapewne w celu zasłonięcia wejścia. Użyto do tego samej podstawy. W środku bunkra znajduje się popękany trzon krzyża, na którym widnieje tylko wzorek, słowo ROK i kawałek daty, który może wskazywać na 1809.

Jeszcze na przełomie lat 60 i 70tych, przy drodze, w omówionym miejscu, stał przydrożny krzyż. Ludzie często tam sobie robili pod nim przystanki, albo schodzili z pól na posiłki. Spowodowane było to tym, że były tam stare lipy i poszycie pokryte barwinkiem. Młody las, który teraz się tam znajduje, kiedyś był polem.

Istnieje możliwość, że jest to cmentarny krzyż z Podemszczyzny, gdyż tam, nieopodal wioski, takim połamanym, cmentarnym krzyżem, wejście jest zamurowane. Póki nie odnajdziemy reszty krzyża, który może być na niższych kondygnacjach, uznajemy, że to ten przydrożny.

Zdekompletowane krzyże na Nesterakach

niwki

Z Niwek Horynieckich, kierujemy się pod górę, gdzie jest duży drewniany krzyż i potem zjeżdżamy w dół, w stronę śródleśnego jeziorka, przy Zaniemicy. Zanim jednak wejdziemy w las, po prawej stronie, dostrzeżemy, tuż przy drodze, zdekompletowane krzyże.

Kiedyś, była tutaj wioska Nesteraki i niedaleko drogi, było kilka gospodarstw. Zapewne przy jednym z nich, stał ten większy krzyż, a przy drugim mniejszy, którego mamy tutaj tylko górną część.

Krzyż ten ma podobieństwa formy do tego, który znajduje się w wiosce Prusie z 1868 roku. Trudno powiedzieć, czy miał jakiś związek z zarazą. W każdym bądź razie, był bardzo duży i musiał stanąć na pamiątkę jakiegoś ważnego wiejskiego wydarzenia.

Zdekompletowany krzyż na Stawkach – Werchrata

stawki

W Werchracie, na przysiółki Stawki, przy drodze, która celuje w Górę Brusno, stoi, niestety całkowicie zdekompletowany, krzyż. Jeżeli przy nim są szczątki, to zakopane w ziemi.

Można przypuszczać, że krzyż stał na pierwszej posesji, na Stawkach. Co za tym idzie, można przypuszczać, że jest to krzyż dziękczynny, gdyż raczej takie stawiano na posesjach prywatnych. Kiedyś, tutaj były pola północne, dziś jest las. Kilkanaście metrów od drogi, straszy kamienny kikut. Więcej informacji o tym krzyżu, można będzie znaleźć, gdy wróci na swoje miejsce krzyż, który stał stosunkowo niedaleko, na końcu Stawków, gdzie było małe skrzyżowanie. Ma podobną podstawę, stąd można przypuszczać, że i krzyż był podobny.