Archiwa kategorii: Nagrobne

Antyczne krzyże – Brusno Nowe

cer brus

W Bruśnie Nowym, obok cerkwi, zachowały się tylko dwa krzyże. Zapewne, są one krzyżami cmentarnymi, z nieistniejącego przy cerkiewnego cmentarza. Jeden z nich, leży pod cerkwią, a drugi, w tym samym miejscu, jest oparty o ścianę.

Napisy na nich, są zamazane przez czas. Szczególnie, nie można odczytać napisów na tym, leżącym pod cerkwią. Oparty o ścianę, jest też nieco zniszczony. Mimo to, można odczytać z jego górnej części, starocerkiewne skróty, które oznaczają:

Jezus Nazarejczyk Król Judei

Jezus Chrystus

Zwycięzca

Miejsce straceń stało się Rajem Bożym

Pod tymi starocerkiewnymi skrótami, mającymi znaczenie opisane powyżej, mamy ciąg zamazanych znaków, i na samym dole, bardzo niewyraźnie trzy litery, które mogą być datą. Wydaje się to nieprawdopodobne, ale są tam zarysy, mogące być rokiem 1702. Tak starego krzyża, nie spotkamy nigdzie indziej. Są to przypuszczenia, naznaczone marginesem błędu, ze względu na rok rocznie zanikający napis.

Jeden z tych krzyży, zapewne stał na południowej stronie cerkwi, na starych rysunkach widać obok tej świątyni samotny krzyż. Drugi z nich, stał zapewne w tym miejscu, w którym stoi ten oparty o ścianę. A to dlatego, że jest tam kamienna podstawa. Na wzór płyty nagrobnej z Radruża, musiał zostać tutaj złożony, ktoś wybitnie ważny, dla lokalnego społeczeństwa. To dlatego, że w miejscu, gdzie była wschodnia ściana prezbiterium, uważana za najświętszą i najbardziej reprezentacyjną.

Warto zająć się tymi dwoma obiektami, z jednego prostego powodu. Otóż w Starym Bruśnie, cerkiew drewniana została postawiona w 1716 roku, a najstarszy kamienny krzyż przy niej, powinien być z 1734 roku. Tutaj w Bruśnie Nowym, niektórzy, datują cerkiew, nawet na 1676, czyli niedługo po Tatarskim najeździe z 1672, kiedy to prawdopodobnie, stara cerkiew, stała w całkiem innym miejscu, oddalonym około kilometra i została spalona. Jeżeli mamy świątynie starszą niż ta z Brusna Starego, to krzyże tutaj mogą również być starsze.

Krzyż księdza Dębkowskiego – Horyniec

Horyniec hdr (1)

Krzyż ten, mimo iż nagrobny, zasługuje na szczególną uwagę. Znajduje się obok kościoła zdrojowego w Horyńcu. Jest on jedynym świadkiem i dowodem, na istnienie przy cerkiewnego cmentarza w tym miejscu.

U Karola Notza, możemy znaleźć taką oto wzmiankę, na temat cmentarza: „Koło cerkwi kamień nagrobkowy, na dawnym cmentarzu, jakiegoś księdza Dębkowskiego, z początku 19 stulecia.”

Trzy krzyże – cerkwisko Brusno Stare

nagrobne cerkwiska

Trzy, bardzo stare krzyże Bruśnieńskie, umieszczone są, na starym cerkwisku, nieopodal cmentarza, w Starym Bruśnie. W sąsiedztwie, mają dwa nowsze krzyże: Misyjny i Pamiątkowy Chrztu Rusi. W książce „Zabytki ziemi lubaczowskiej”, możemy przeczytać, że po spaleniu starej cerkwi, przez Tatarów, która usytuowana była na pagórku, po drugiej stronie Brusienki (w okolicy, gdzie są teraz ruiny kapliczki św Mikołaja), cerkiew wybudowano w innym miejscu. Zmiana miejsca, była spowodowana tym, że znaleziono obraz Matki Bożej, ze spalonej cerkwi, na drzewie. Uznano, że jest to znak, że cerkiew ma stanąć w tym miejscu. W 1716 roku, wystawiono drewnianą cerkiew (Karol Notz wspomina, że taka data, była wyryta na progu cerkwi). Istnieje możliwość, że w 1716 roku była przebudowa cerkwi, a powstała ona wcześniej, niedawno po najeździe Tatarskim z 1672 roku. Następnie, w 1906 roku, drewniana cerkiew, została rozebrana, w momencie, gdy obok została ukończona nowa, murowana świątynia. Notz pisze, że na bocznej ścianie cerkwi, był napis, informujący o trzech nagrobkach:

1) Andrej prezbyter Wieliczkowicz r.B 1734 mis januaria

2) Anna Wieliczkowicz 1739 D. 22 misiacia Auhusta

3) Andrej Kostyk 1747 misiacia Julia 3 chrest postawył syn jeho Jakow

Wygląda na to, że te trzy nagrobki przetrwały do dziś i są najstarsze na tym cmentarzysku. Obok, na wydzielonym cmentarzu, powinny być nagrobki młodsze, niż 1747 rok. Można przypuszczać, że najstarszy z tych trzech, to ten o nieregularnym kształcie z wyrytym krzyżykiem. Następny oparty o drzewo, i trzeci o najbardziej regularnych kształtach z roku 1747.