Archiwa kategorii: Lubaczów

Krzyż przy cerkwi – Lubaczów

lubaczów krzyż

Krzyż można bardzo łatwo odnaleźć, stoi on przed lubaczowską cerkwią. Niestety ktoś wpadł na genialny sposób, by kamienny krzyż ufajdać betonową warstwą. Na szczęście powoli odpada i odkryły się nawet elementy napisu:

… ponowił Joanz … RB 1850

Krzyż jest zapisany także z tyłu, ale niestety beton zasłania nadal napisy. Z części inskrypcji dowiedzieć się możemy, że fundator tego krzyża ponowił stary krzyż w 1850 roku, albo został ponowiony krzyż z 1850 roku. Istnieje możliwość, że jest to krzyż pańszczyźniany, wszystko zależy od tego, co zakrywa przed nami beton…

 

Krzyż pańszczyźniany – Basznia Dolna

basznia panszczyzna

Krzyż stoi przy drodze, na końcu Baszni Dolnej, na skrzyżowaniu, gdzie droga biegnie w stronę Baszni Górnej. Jest to klasyczny krzyż pańszczyźniany. Napisy ma po Ukraińsku:

Ten krzyż umieściła Gromada Baszni na pamiątkę nadania swobody w maju roku 1848

Jest to jeden z największych istniejących krzyży kamiennych w regionie. Dodatkowymi elementami krzyża są skróty w kołeczkach na ramionach krzyża. Dwa boże to imiona: Jezus Chrystus, a środkowy oznacza Zwycięzcę. Krzyż został ustawiony na początku wioski, przy skrzyżowaniu dróg. Obecnie czwarta droga, nieopodal krzyża, nie jest widoczna.

Według miejscowych podań, chłopi z okolicznych 14 wsi odmówili pójścia do pracy w folwarku i wtedy postawiono ten krzyż.

Krzyż Podolnyka – Krowica Hołodowska

pans

Krzyż stoi kilkaset metrów od Krowicy Hołodowskiej, jadąc od strony Lubaczowa. Jest to kumulacja terenu, przy drodze. W albumie: Mała architektura sakralna Gminy Lubaczów, możemy znaleźć informację, że krzyż został postawiony w rocznicę zniesienia pańszczyzny. Osoby zajmujące się tematem, inwentaryzowały krzyże w całej gminie, praktycznie nie zwracając uwagi na napisy. Spowodowane było to dwoma czynnikami, po pierwsze, prawie wszystkie krzyże w tej gminie są za… farbą. Po drugie, większość z nich ma napisy cyrylicą i przez to są dla wielu ludzi nie do odczytania. Uczniowie, którzy opisywali obiekty, musieli mieć jakieś informacje z terenu, na temat tego krzyża. Sam pytając ludzi z Krowicy, nie trafiłem na kogoś, kto by kojarzył historię tego krzyża. Poświęcając około pół godziny, zniszczyłem efekt piękna pobielonego krzyża i zdrapałem farbę z tablicy. Oto efekt, mamy dość ciekawy napis z klasyczną formułką i fundatorem.

Zbaw Panie lud Twój i błogosław dziedzictwu Twemu

Utworzył Jwan Podolnyk

roku bożego 1902

W innym miejscu, w Krowicy Hołodowskiej, też ma stać krzyż związany z pańszczyzną. Niestety, jest idealnie zamalowany i można odnieść wrażenie, że użyto jeszcze jakiegoś impregnatu. Ma kształt bardziej odpowiadający okresowi zniesienia pańszczyzny, niż ten, który mamy tutaj. Poza tym, byłby to ewenement, by w jednej miejscowości stanęły dwa krzyże pańszczyźniane. Dlatego też można uznać, że ten z okolicy przysiółka Mielniki może być pańszczyźniany, a ten w okolicy Okopów miał inne przeznaczenie.

Sam krzyż, niestety wygląda na bardzo poturbowany. Zapewne podczas wojny ucierpiał. Krzyżyk nie ma w sobie czegoś szczególnego, klasyczny z dwoma Maryjkami, bez szczególnych ozdobników.

Krzyż „Turek” z Lubaczowa

turek

W Lubaczowie, znajdując cmentarz wojskowy na Żelichówce, który ma też kwatery epidemiczne, natrafimy na „Turka”. Tego typu krzyże, sięgają czasów Sobieskiego, kiedy w tych okolicach grasowali Tatarzy. Są to jedne z najstarszych krzyży, jakie powstały w Bruśnie i jest ich bardzo mało. Dlatego każdy z nich, jest niezwykle atrakcyjną pamiątką historyczną regionu.

Misje w Baszni

misje

Na starym cerkwisku w Baszni, na przeciw szkoły, stoi pamiątka ważnego wydarzenia religijnego. Jest to krzyż, postawiony zapewne z okazji pierwszych Misji, w parochii Baszniańskiej. W Starym Bruśnie misje były w 1925 roku, tutaj mamy już rok 1926. Potężny, ponad trzy metrowy kamienny krzyż ocalał po zawierusze wojennej. Kiedy to po Akcji Wisła, miejscowi rozebrali świątynię. Dziś możemy podziwiać ten odrestaurowany kamienny krzyż, ze skąpą inskrypcją:

Misja 1926

Figury Piotra Guzio – Huta Kryształowa

piotr guzio figury huta

Kamienne figury, w Hucie Kryształowej, przedstawiające Maryję i Chrystusa Zmartwychwstałego, zdobią do dziś jedną z najbardziej dziurawych dróg w powiecie lubaczowskim.

Postawić je miał przy drodze, na swojej ziemi, pan Piotr Guzio, który był obszarnikiem, w Hucie Kryształowej i właścicielem młyna. Zasadniczo, to Huta Kryształowa, była bardzo małą wioską i te figury, jak i szereg drewnianych krzyży, raczej były na terenie nieistniejącej wioski Sieniawka. Według legendy, figury, miały się znajdować przy młynie Piotra. Ale po wojnie, gdy były wysiedlenia, Ukraińcy zabrali je ze sobą, na ziemie odzyskane. W latach 70tych, figury z bliżej nieokreślonych powodów wróciły. Obecnie, stoją na podstawie zrobionej z cegieł, tuż przy drodze, po wschodnio-północnej jej stronie, kilkaset metrów od wioski.

Krzyże na Kuzykach – Basznia

kuzyki

Między Dąbrową, a Basznią, na zakręcie drogi Horyniec-Lubaczów, stoją dwie kamienne figury, jedna z nich nie ma krzyża, ale ma za to napisy, które pozwolą rozwiązać, choć część zagadki o tym obiekcie. Na środkowej tablicy, klasyczna formułka, dla ruskich krzyży i poniżej fundator (foto TUTAJ):

Zbaw Panie lud Twój i błogosław dziedzictwu Twemu

Fundator Onurfin Kuzyk

Z boku mamy dwie daty 1916 i 1900. Raczej nie spotyka się dwóch dat na krzyżach przydrożnych. Czyżby, miał coś wspólnego z nagrobkiem? Tymczasem, ciekawe jest to, że obok siebie stoją dwa krzyże. Jeden z nich jest polepiony, zapewne się połamał, nie ma na sobie żadnego znaku, oprócz gwiazdki na górnym ramieniu i pod krzyżem dwóch gałązek. Ten wygląda, jakby tu stał od zawsze. Natomiast drugi wydaje się przeniesiony. Ma na sobie ślady odprysku smoły. Wygląda na to, że leżał przy drodze. Tajemnica, zaczyna się wyjaśniać, gdy zajrzymy w przeszłość. Bowiem mniej więcej, w tej okolicy, przed wojną, był przysiółek o nazwie Kuzyki. Byłby to dość bogaty gospodarz, od którego rodziny, wzięła się nazwa przysiółka – Kuzyk. Zapewne, stał krzyż na jego posesji. Ale po wojnie, gdy zmieniano bieg dróg i tutaj ją naprostowano, wywalono krzyż, potem go pewnie ktoś przeniósł. Przy dewastacji, zapewne uległ zniszczeniu sam krzyżyk, stąd mamy samą podstawę.