Archiwa kategorii: Krzyż polny

Werchrata – Figura Maryi

werchtara

Lokalizacja

Szukamy w Werchracie cmentarza, kilkaset metrów dalej po tej samej stronie drogi stoi ta figurka.

Inskrypcja

Zbaw Panie lud Twój

Opis Obiektu

Na pierwszej tablicy mamy występujący powszechnie skrót Troparionu, tymczasem na drugiej napisany był zapewne fundator i rok. Niestety ktoś raczej specjalnie rozbił te napisy i pozostało tylko kilka liter z których nie da się nic zrekonstruować.

Mało spotyka się kamiennych figur Maryi, w większości są to krzyże. Przed wojną podobnie jak obecnie nie było w okolicy zabudowań, było pole, co sugeruje, że był to przydrożny krzyż polny.

Narol – Krzyż Ważnego na Krupcu

narol krzyż

Lokalizacja

Aby znaleźć ten krzyż, należy udać się do przysiółka Krupiec w Narolu. Tam obok cerkwi, idziemy drogą przy stadionie w las. Gdy z niego wyjedziemy i po lewej stronie zobaczymy pola, znajdziemy przy drodze interesujący nas obiekt.

Inskrypcja

Na cześć i chwałę Boga postawił tę figurę M. Ważny

R.B. 1906

Opis Obiektu

Inskrypcja jest po Polsku. Przed wojną były tutaj bardzo rozległe pola, dziś pojawia się już las. Najbliższe zabudowania były na przysiółku Narola – Krupiec, zapewne mieszkał tam M. Ważny i miał swoją ziemię. Jest to typowy polny krzyż.

Łówcza – metalowy polny krzyż

lowce

Lokalizacja

Krzyż stoi na polu przy drodze, która prowadzi z Narola do Łówczy. Jedzie się tam szlakiem, jadąc od przysiółka Narola – Krupiec. Wjeżdżamy na górę nieopodal Doliny Mochanata, i gdy wyjedziemy na pola łówczańskie, po prawej stronie kilkaset metrów od lasu, z którego wyjedziemy, znajdziemy ten krzyż.

Opis obiektu

Jest to metalowy krzyż, posadowiony na podstawie kamiennej. Obok leży druga podstawa kamienna, co wskazywało by na to, że stał tutaj kiedyś kamienny krzyż, ale nie dotrwał do naszych czasów. Ciekawostka – nieopodal był duży dół żwirowy.

Gorajec – Krzyż w ruinie

krdo

Krzyż ten znajduje się przy drodze między Dąbrówką a Gorajcem, mniej więcej w połowie drogi między tymi dwiema wioskami. Na pierwszy rzut oka wydaje się mało ciekawy, ale okazuje się, że stoi on w miejscu, gdzie stał starszy kamienny krzyż. Jego szczątki leżą obok niego. Widać na nich tylko kilka liter, ale wygląda to na element Troparionu.

Był to polny krzyż, który stał przy drodze. Gdy go postawiono, jeszcze nie było Dąbrówki, a droga obok tego krzyża lekko skręcała. Obecnie stoi on po drugiej stronie drogi z tego względu, że naprostowano ją. Zapewne podczas wojny uległ on zniszczeniu i ktoś z okolicy postanowił postawić w tym miejscu krzyż metalowy.

ruins

Niwki Horynieckie – Gromadzki z Szustaków

super

Krzyż ten ukryty jest w lasach w okolicach Niwek Horynieckich. Najłatwiej go znajdziemy jadąc drogą polną i potem leśną, w którą trzeba wjechać przed Niwkami, na skraju lasu, nieopodal krzyża kamiennego przy drodze. Trzeba jechać przez las, aż dotrzemy do rozległych pól w środku lasu. Tam na skraju, przy drodze stoi ten krzyż. Napisy ma po Ukraińsku, na pierwszej tablicy znany nam Troparion, na drugiej opis fundatora:

Zbaw Panie lud Twój, i błogosław dziedzictwo Twoje

Staraniem Gromady 1891 R.

Przed wojną były w okolicy przysiółki Dziewięcierza: Nesteraki, Szupry i Szustaki. Krzyż stał na rozwidleniu drogi, która prowadziła na Szupry i Szustaki. Jest to krzyż polny, który został wystawiony przez miejscową społeczność. Napisy na tej figurze niestety nie dają jednoznacznej odpowiedzi na pytanie, w jakim celu został on postawiony. Możemy przypuszczać, że mógł mieć jakiś związek z zażegnaniem zarazy, która nawiedziła wioskę.

Radruż – Słowiański Chrystus

radr

Krzyż możemy znaleźć w Radrużu, naprzeciw gospodarstwa hodowlanego pana Zaremby, schowanego w głębi wioski. Aby tam trafić, wystarczy skręcić w pierwszą asfaltową drogę w lewo. Bardzo potężna, w niespotykanej stylistyce figura naszpikowana jest ciekawą symboliką. Napisy ma po Ukraińsku, na czerwono wyraz sprawiający kłopoty w jednoznacznym tłumaczeniu:

Zbaw Panie lud Twój…

Ten krzyż postawił Iwan Len R 1918

Krzyż ten na bardzo bogatą symbolikę. Oprócz inskrypcji i płaskorzeźby Chrystusa, który wygląda jakby miał słowiańskie rysy, na kamiennym krzyżu można znaleźć narzędzia męki pańskiej, czyli drabinę, gwoździe, młotek i włócznię. Na górnej belce mamy literę M, która wygląda jakby była zawieszonym „ręcznikiem”, a pod nim Tytuł.

Na dole krzyża mamy modlącego się anioła i gałązkę palmową, która może symbolizować zwycięstwo, ewentualnie może to być atrybut przedstawiający św. Barbarę.

Krzyż ten należy czytać jako trójstopniową drogę modlitewną. Na samym dole na podstawie mamy wymienionego modlącego się, czyli Iwana Lena, który wznosi modlitwę: „Zbaw Panie lud Twój…” do anioła, ewentualnie symbolicznie przestawionej swojej świętej patronki, na przykład św. Barbary. Ona zanosi modlitwy do Boga, którego widzialnym i znanym ludziom „aspektem” jest Jezus Chrystus. Krzyż ozdobiony symbolami męki pańskiej (Arma Christi), jest obrazem wywyższenia dla tych, którzy są dobrzy.

Krzyż przed wojną, tak jak teraz stał przy drodze na skrzyżowaniu dróg, gdzie jedna z nich biegła w pole, zapewne Iwana Lena. Śmiało można go nazwać polnym krzyżem, mógł służyć też gospodarzowi podczas dni krzyżowych.

Gorajec – Polny krzyż w lesie

łaszyn

Krzyż stoi obecnie w lesie, ale przed wojną były tutaj raczej pola, zapewne rodziny Kozijów. Aby go znaleźć, trzeba wjechać w asfaltową drogę, która prowadzi z Gorajca ku Łówczy. Po kilkuset metrach z lewej strony dostrzeżemy ten krzyż. Napisy ma po Ukraińsku. Na początku jest zmodyfikowany element Troparionu Podwyższenia Krzyża, gdzie zamiast słowo „Panie”, użyte jest „Boże”:

Zbaw Boże lud Twój

Andrij Kozij

1927

W Gorajcu stoją dwa krzyże kamienne ufundowane przez Andrija Kozija, nie wiadomo czy to ta sama osoba. Dodatkowo oprócz tablicy z napisami, można znaleźć ciekawy sposób umieszczenia tytułu na górnej belce krzyżyka. Jest on wyryty ukośnie. Kilka różnych niuansów artystycznych może charakteryzować jedną z rodzin kamieniarskich. Na podstawie tej inskrypcji trudno dociec, jaką mógł mieć intencję fundator. Dlatego jest on raczej typowym polnym krzyżem.

Horyniec – Krzyż Stefana

szymeczki szwaby

Na polach, w okolicy przysiółka Szwaby, stoi stary kamienny krzyż. Krzyż ten pochodzi z roku 1895 – czyli przedstawia typ ludowego kamieniarstwa bruśnieńskiego, przez co jest cennym obiektem dla naszego regionu. Zwłaszcza, że tego typu krzyże nie występują masowo, jak sławna „figura”, przedstawiająca scenę ukrzyżowania, z dwoma Mariami pod krzyżem. W Radrużu naprzeciw obecnego gospodarstwa rolnego, stoi podobny krzyż, który jest bardziej bogato zdobiony. Pokazuje to, że osoba wystawiająca krzyż w Horyńcu miała na celu coś, co wtedy nie było precyzowane. Zwłaszcza, że napisy na krzyżu nic szczególnego nie mówią:

Ten Krzyż postawiono staraniem Stefana Szymeczki 1895 roku

Przed wojną na Szwabach mieszkała rodzina Szymeczków, była to chłopska bogata rodzina Ukraińska. Zanim zrobiono komasacje pól, droga biegła tutaj tuż przy krzyżu ukosem w stronę lasku Pasieka, który należał do zamożnego chłopa Ukraińskiego z Hałani. Gdy były tak zwane dni krzyżowe i chodzono do krzyży na polach, gdzie odprawiano nabożeństwa błagalne, procesja szła właśnie do tego krzyża. Ponieważ jest to typowy krzyż polny, można śmiało przypuszczać, że fundator miał na celu coś w rodzaju ochrony swoich pól przed nieszczęściami. Z opowiadań starszych ludzi, którzy jeszcze pamiętają takie procesje, szczególnie zapadło im w pamięć to, jak bardzo Ukraińcom zależało na tym, by ksiądz idąc z procesją zatrzymał się przy ich polu i poświęcił je. Właściciel był przy swoim polu, płacił księdzu za poświęcenie i modlitwę, klęczał i modlił się. Zapewne szczególne względy mieli gospodarze, którzy mieli krzyż na polu, bo przy nim odprawiano nabożeństwa.

Może nie z samym krzyżem, ale jego fundatorem wiąże się historia z czasów wojny. W rodzinę Szymeczków wżeniła się Polka. Pewnego dnia, gdy UPA robiła obławę, rodzina tej Polki schroniła się u Stefana, który nie wydał ich i dzięki temu uniknęli śmierci. Ten krzyż można śmiało kojarzyć z Ukraińcem, dzięki któremu do dziś żyje Polska rodzina w Horyńcu, która się schroniła u niego. Jego samego potem wywieziono. (wer. poprawiona I)