Archiwa kategorii: Cmentarze

Cmentarze: Krzywe

krzywe cmentarz

Lokalizacja

Cmentarz znajduje się na peryferiach wsi na skraju pól. Dotrzemy tam jadąc przez wieś, na sam jej koniec, gdy miniemy ostatnie gospodarstwo, skręcamy za nim w drogę, która zaprowadzi nas na rozległe pola. Kiedyś w okolicy były zabudowania, ale po wojnie uległy zniszczeniu. Była tutaj widoczna z oddali aleja lipowa, tuż przy cmentarzu, ale została wycięta. Wjeżdżając na pola, kierujemy wzrok na wschód. Tam przy ścianie lasu dojrzymy wystający cypel drzew, to właśnie cmentarz z wioski Krzywe.

Opis cmentarza

Wieś pierwotnie nazywana „Krzywa Wieś” pierwszy raz w źródłach pisanych występuje w roku 1709. W 1717 roku we wsi została wybudowana cerkiew, przez parocha Grzegorza Hryszewicza. W 1895 roku spłonęła i już nie została odbudowana. Dzwonnica, która stoi do dziś, została wybudowana niedługo po pożarze. Cerkiew była niewielka, drewniana, trójdzielna i miała jedną dominującą kopułę.

Powstanie cmentarza możemy datować na czas gdy powstała cerkiew, przy której ulokowana była ta nekropolia. Niestety w latach 70tych cmentarz został zdewastowany i na obecną chwilę stoi tylko kilka nagrobków, reszta jest poprzewracana, albo połamana. Wyróżniającym się nagrobkiem jest postawiony tuż przy dzwonnicy pomnik Marii z Jackowskich Kislinger, która należała do rodziny właścicieli ziemskich, którzy przed Ponińskimi byli właścicielami Krzywego.

Fotogaleria cmentarza

Aby pooglądać fotki z tej nekropolii wystarczy kliknąć na poniższą fotografię, przeniesieni zostaniemy wtedy na fotogalerię w google+

krywe

Cmentarz z I Wojny w Nowym Bruśnie

cm brus

W Bruśnie Nowym, tuż za strumieniem Brusienka, jadąc drogą w stronę Łówczy, zobaczymy po prawej stronie leśną drogę ze znakiem informującym o cmentarzu z I Wojny. Trzeba iść około trzystu kroków tą drogą, nie wchodząc w boczne, aż trafi się na przerzedzony las i zarys cmentarza.

Od razu przy wejściu, od wschodniej strony, trafiamy na coś w rodzaju pomnika, zrobionego z kamiennych bloków i betonowej „czapy”. Zwieńczony jest kamiennym krzyżem maltańskim. Nie znajdziemy tam żadnych napisów, możemy przypuszczać, że leżą tutaj oficerowie, jak w Nowinach Horynieckich, na wyeksponowanej części. Pole grobowe podzielone jest na dwie części. W pierwszej znajduje się 14 długich mogił rzędowych, na których równomiernie rozłożono betonowe tablice imienne z danymi poległych. Jest to kwatera żołnierzy niemieckich, w której spoczywa 202 żołnierzy z bawarskich rezerwowych pułków piechoty o nr 1, 3, 4, 7, 10, 11. Drugie pole składa się z 7 długich mogił masowych nie posiadających żadnych znaków. Jest o miejsce pochowania żołnierzy rosyjskich.

Wszyscy polegli, podczas szturmu i obrony pozycji na liniach rzeki Brusienki w dniach 18-19, czerwca 1915 roku. Walki toczone tutaj, wieńczyły wcześniejsze  boje o linię Sanu, Lubaczówki i miasta Lubaczów. Był to czas ostatecznej klęski Rosjan na galicyjskim froncie „Wielkiej Wojny”. Według miejscowych, po tej bitwie ciała żołnierzy można było znaleźć w całej okolicy, na polach. Gniły one przez lato w zbożu i w efekcie stały się przyczyną zarazy w wiosce, co upamiętniają kamienne krzyże, postawione gdy zaraza minęła i mały cmentarzyk choleryczny około 50 kroków za tym cmentarzem.

Dawno temu, kiedy cmentarz był wyczyszczony, leżały austriackie tabliczki na drewnianych drągach. Dziś mogiły są zarośnięte trawą, a tabliczki pokrywa mech. Niegdyś ładne drewniane ogrodzenie, obecnie przegniło i wywróciło się. Tablica informacyjna przechylona. Całość wygląda jakby od wielu lat, nikt tutaj nic nie robił i nie było tutaj jakiegoś czytelnego układu architektonicznego. Jak w wielu wioskach, do póki była tutaj szkoła podstawowa, nauczyciele szli z dziećmi i sprzątali cmentarz, czyścili tabliczki. Od momentu skasowania szkoły w Bruśnie, cmentarz zaczyna zarastać, a przewrócone ogrodzenie „znikać”.

Przed laty, gdy Austriacki Czarny Krzyż zajmował się odnawianiem miejsc, związanych z I Wojną i cmentarzami poległych żołnierzy, powstał plan architektoniczny cmentarza i były wtedy fundusze na utrzymanie, nie wiadomo, jak to wygląda teraz.