Archiwa kategorii: Cieszanów

Chotylub – krzyż drewniany od powietrza

chotylub

Lokalizacja

Krzyż stoi przy południowej stronie drogi w Chotylubiu nieopodal drugiego przystanku PKS, od strony przysiółka Babczyn.

Opis Obiektu

W 2014 roku stał tutaj podobny duży drewniany krzyż, ale starszy. Gospodarze z Chotylubia postawili nowy. Według miejscowych podań, w tym miejscu około 140 lat temu postawiono krzyż na pamiątkę pokonania zarazy we wsi.

Nowy Lubliniec – krzyż gospodarza z Żar

lubl

Lokalizacja

Do krzyża można dojechać albo od Nowego Lublińca, albo od wioski Doliny. Jeżeli wybierzemy Doliny, to musimy wjechać w boczną drogę, która skrajem lasu biegnie w kierunku Nowego Lublińca. Gdy miniemy cztery kamienne krzyże i jeden w ruinie między starymi lipami po prawej stronie, znajdziemy się około dwóch kilometrów od Dolin. Przed nami droga będzie się podnosić. Jedziemy na kumulację terenu, szukając po prawej stronie w młodniku brzozowym tego krzyża, który stoi około 2 metrów od drogi.

Inskrypcja

Zbaw Panie lud Twój

i błogosław dziedzictwo Twoje
RB 1892 Dnia 1/10

Opis Obiektu

Pierwotnie stał on po drugiej stronie drogi, widać nawet kamienną podmurówkę tam, ale został „wyrzucony do lasu”. Miejscowi postawili go, ale krzyżyk uległ zniszczeniu, przetrwała tylko jego górna część. Obecnie jest on odtwarzamy. Przed wojną były tutaj rozległe pola, a kilkaset metrów dalej były rozrzucone gospodarstwa przysiółka Żar. Ze względu na umiejscowienie, można uważać, że był to krzyż polny, który został wystawiony przez jednego z gospodarzy z Żar.

Krzyż ten jeszcze w lecie tego roku (2014) był zaniedbany, brudny, ale dzięki działaniom Gminy Cieszanów i „kamiennego ramienia” Stowarzyszenia Folkowisko, odzyskał blask. Działania jakie przy nim podjęto to: czyszczenie, odgrzybianie, konserwacja oraz stabilizacja podłoża.

lubliniec

Doliny – krzyż Iwana Fila

fil

Lokalizacja

Krzyż najprościej odnaleźć, jadąc z wioski Doliny trasą rowerową ku Nowemu Lublińcowi. Trzeba przejechać ponad kilometr, mijając dwa kamienne krzyże po prawej stronie na skraju lasu. Potem jedziemy aż do miejsca, gdzie droga nieznacznie zacznie opadać. Tam po lewej stronie będziemy mieć trzeci kamienny krzyż, zaraz za nim w dole są małe mokradła, jedziemy kilkaset metrów dalej. Wypatrujemy w okolicy zakrętu po prawej stronie tuż przy drodze kamiennego krzyża, otoczonego trzema starymi lipami.

Inskrypcja

Front

Zbaw Boże lud Twój, i błogosław dziedzictwo Twoje

Tył

Ten krzyż postawił Iwan Fil
w roku 1921 DN 16 M 5

Opis Obiektu

Obecnie w tej okolicy rośnie las, ale przed wojną były tutaj rozległe pola i gospodarstwa, które były rozlokowane na przysiółkach Dubiny i Żar. Zapewne jeden z gospodarzy przysiółka Dubiny, Iwan Fil, wystawił na skrzyżowaniu dróg, zapewne na swoim polu tę kamienną figurę. Pierwotnie rosnąć tutaj musiały wokół krzyża cztery lipy, ale do dziś dotrwały trzy. Sam krzyż zasługuje na miano niezwykłego, bowiem tego typu krzyży przydrożnych się praktycznie nie spotyka. Krzyżyk na tej figurze ma bardzo ładną formę, stylizowaną na skamieniałe drewno. Niezwykły obiekt, z trzema dorodnymi lipami, w zaciszu leśnym, jest sporą atrakcją dla pasjonatów regionu.

Krzyż ten jeszcze w lecie tego roku (2014) był zaniedbany, brudny, ale dzięki działaniom Gminy Cieszanów i „kamiennego ramienia” Stowarzyszenia Folkowisko, odzyskał blask. Działania jakie przy nim podjęto to: czyszczenie, odgrzybianie, konserwacja oraz stabilizacja podłoża.

fila krzyż

Doliny – krzyż przy mokradłach

trzeci doliny

Lokalizacja

Krzyż najprościej odnaleźć, jadąc z wioski Doliny trasą rowerową ku Nowemu Lublińcowi. Trzeba przejechać ponad kilometr, mijając dwa kamienne krzyże po prawej stronie na skraju lasu. Potem jedziemy aż do miejsca, gdzie droga nieznacznie zacznie opadać. Tam po lewej stronie zaczną się mokradła, przed nimi tuż przy drodze na małym wzniesieniu stoi ten krzyż.

Inskrypcja

Zbaw Panie lud Twój

i błogosław dziedzictwo Twoje
1887

Opis obiektu

Figura ta ma mało spotykaną sylwetkę, jest bardzo smukła, na bokach najniższej kondygnacji są wykute ozdobne romby. Sam krzyżyk ma bardzo ładną ludową formę.

Na starych przedwojennych mapach ten krzyż stoi przy bocznej drodze, która prowadziła do przysiółka File. Przypuszczalnie mieszkał tam gospodarz o nazwisku Fil i zapewne miał swoje pole w tych okolicach. Być może to on postawił ten krzyż. Z inskrypcji nie można wyczytać nic szczególnego, bowiem mamy tam tylko datę i występującą niemal na każdym krzyżu formułkę modlitewną. Po dacie możemy wywnioskować, że figura została wystawiona w konkretnym celu. Często wtedy występowały różne zarazy w tym regionie, być może krzyż ten ma związek z uzdrowieniem albo ominięciem gospodarza panującej w regionie zarazy. Ponieważ krzyż stoi na wylocie drogi na polach z dala od zabudowań, można przypuszczać, że był to typowy krzyż polny, używany szczególnie wtedy, gdy ksiądz święcił pola.

Krzyż ten jeszcze w lecie tego roku (2014) był zaniedbany, brudny, ale dzięki działaniom Gminy Cieszanów i „kamiennego ramienia” Stowarzyszenia Folkowisko, odzyskał blask. Działania jakie przy nim podjęto to: czyszczenie, odgrzybianie, konserwacja oraz stabilizacja podłoża.

dolinyy

Doliny – Krzyż Makuszkowa

dolin2

Lokalizacja

Krzyż znajduje się w okolicy wioski Doliny. Aby do niego trafić, trzeba wjechać drogą, która stanowi element trasy rowerowej, biegnącej skrajem lasu w kierunku Starego Lublińca. Mijamy pierwszy przystanek trasy rowerowej i koło 100 metrów dalej, tuż za krzyżem w brzozach znajdziemy interesujący nas obiekt.

Inskrypcja

Zbaw Panie lud Twój, i błogosław dziedzictwo Twoje

1848 dnia 1go czerwca

Napis z tyłu, w tłumaczeniu mogą się znaleźć błędy:

Wystawił Feodorom Makuszkow

Opis Obiektu

Inskrypcja jest napisana w języku staro-cerkiewno-słowiańskim, co utrudnia jej odczytanie. Na tablicy z przodu inskrypcja niestety w połowie odpadła, ale od razu widać że jej pierwsza część to znany nam Troparion. Pod nim było coś napisane, ale praktycznie nie da się tego odczytać. Na samym dole dość wyraźnie widać datę: 1848 dnia 1go czerwca – 4 w roku może być inną cyfrą, gdyż jest zamazana, natomiast 1 z miesiąca przedstawiona jako długa ukośna kreska może mieć inne znaczenie. Z tyłu krzyża mamy bardzo ciekawy wzorek zygzakowaty. Natomiast na tylnej tablicy napis w staro-cerkiewno-słowiańskim, który trudno jednoznacznie przetłumaczyć, zapewne jest to fundator o nazwisku Makuszkow.

Krzyż ten ma na sobie wyrytych sporo różnych napisów, oraz krzyżyków, co nakazuje przypuszczać, że mógł być postawiony na pamiątkę pokonania jakiejś zarazy. Z drugiej strony rok 1848 – kilka tygodni po zniesieniu pańszczyzny nakazuje domyślać się, czy jego wystawienie nie miało jakiegoś związku z pańszczyzną.

Jest to bardzo ciekawy obiekt, bardzo stary, ma niespotykany kształt i wzornictwo, nawet mimo uszkodzeń stanowi dużą gratkę dla pasjonatów kamieniarki bruśnieńskiej. Przed wojną w okolicy były tylko pola, łąki i mokradła. Krzyż ten jeszcze w lecie tego roku (2014) był zaniedbany, brudny, ale dzięki działaniom Gminy Cieszanów i „kamiennego ramienia” Stowarzyszenia Folkowisko odzyskał blask. Działania jakie przy nim podjęto to: czyszczenie, odgrzybianie, oraz stabilizacja podłoża. Z powodu jego „kruchości”, niedługo podjęte zostaną zabiegi konserwujące.

doliny2

Doliny – Krzyż w brzozach

zadolince1

Lokalizacja

Krzyż znajduje się w okolicy wioski Doliny. Aby do niego trafić, trzeba wjechać drogą, która stanowi element trasy rowerowej, biegnącej skrajem lasu w kierunku Nowego Lublińca. Mijamy pierwszy przystanek trasy rowerowej i koło 100 metrów dalej przy ścianie lasu dojrzymy ten krzyż.

Inskrypcja

Zbaw Boże lud Twój, i błogosław dziedzictwo Twoje

1923

Opis obiektu

Przypuszczalnie ten krzyż stał w innym miejscu, to dlatego, że zaraz obok stoi drugi z 1848 roku na fundamencie. Nakazuje to przypuszczać, że ten jest przeniesiony z okolicy, może z pól. Obecnie mamy po stronie krzyża rozległy las, ale przed wojną były tutaj bardzo duże łąki i mokradła. Po wywiezieniu Ukraińców w Akcji Wisła, okolica opustoszała i zniknęły z powierzchni ziemi takie przysiółki jak Zadolińce, Dubiny, czy Żar. Sam krzyżyk niestety został zniszczony i ocalały tylko jego trzy górne ramiona. Obecnie rozbity krzyż został zastąpiony nowym „z odzysku”. Sposób rycia napisów na tym krzyżu wskazuje na to, że osoba, która go kupiła, postanowiła sama sobie wyryć taki napis. Zazwyczaj napisy jakie kuli kamieniarze łatwo rozpoznać po tym, że są głębokie i mają ładną czcionkę. Nakazuje to domniemać, że był to krzyż przydrożny na polu jednego z gospodarzy, który w swojej intencji go wystawił.

Krzyż ten jeszcze w lecie tego roku (2014) był zaniedbany, brudny, ale dzięki działaniom Gminy Cieszanów i „kamiennego ramienia” Stowarzyszenia Folkowisko, odzyskał blask. Działania jakie przy nim podjęto to: czyszczenie, odgrzybianie, konserwacja oraz stabilizacja podłoża.

dolinyst

Dąbrówka – Kapliczka Sybiraków

sybir

Lokalizacja

Jadąc drogą od strony Gorajca, na samym początku wioski po lewej stronie drogi dostrzeżemy tę niezwykle ciekawą kapliczkę.

Inskrypcja

1 V 1965

J. K.

Opis Obiektu

Postawiona została ona w podzięce Bogu za szczęśliwy powrót z Sybiru. Jest nieco młodsza od tej na drugim końcu wioski przy skrzyżowaniu, bo jak możemy odczytać z napisu w kapliczce powstała 1 maja 1965 roku, wybudował, czy też ufundował ją mieszkaniec o inicjałach JK. Ma bardzo ciekawe ustawienie, gdyż wkomponowana jest w róg ogrodzenia. Ma profilowany gzyms ozdobny, daszek w formie namiotu, zwieńczony żelaznym krzyżem z żarówką. We wnęce za oknami znajduje się kilka dewocjonaliów, obrazki, figurka, świeczki i krzyżyk. Przy kapliczce odprawia się majówki a także nabożeństwa w czerwcu. To był wygląd i wyposażenie sprzed remontu w lecie 2014 roku.

Gorajec – krzyż Syhła

sigla

Przed wojną na północ od Gorajca był przysiółek Syhła. Dziś żeby go znaleźć, najlepiej pojechać asfaltową drogą leśną, która prowadzi z Gorajca na Łówczę. Jedziemy nią kilkaset metrów, aż zobaczymy asfaltową drogę boczną po lewej. Jedziemy nią, mijamy po prawej skrzyżowanie, około 100 metrów dalej szukamy po lewej drogi leśnej. Jedziemy nią prosto. Gdy z prawej miniemy paśniki dla zwierząt, to kilkadziesiąt metrów przed sobą, po lewej stronie drogi dostrzeżemy interesujący nas obiekt.

Napisy ma po Ukraińsku. Dobrze widoczny jest tylko tekst Troparionu na ramionach krzyża, jeżeli coś pisało poniżej, to uległo zatarciu. Ciąg dalszy inskrypcji mamy z tyłu. Tam mamy fundatora krzyża. Niestety nie da się do końca odczytać tego napisu, bowiem został on czymś zamalowany, trochę lica kamienia odpadło, co tworzy tylko płytki zarys.

Zbaw Panie lud Twój, i błogosław dziedzictwo Twoje

tył krzyża:

Michał… Fundator…

Wśród miejscowych krąży opowieść, jakoby był to krzyż pańszczyźniany. Niestety nic na to nie wskazuje. Głównie dlatego, że tego typu pomnik postawić powinna wioska, a tutaj mamy fundatora. Dodatkowo na tym krzyżu jest wyrytych sporo krzyżyków, podobnie jak w Nowinach czy na Puchaczach. Istnieje możliwość, że mógł on być postawiony na pamiątkę jakiejś zarazy, która tu wybuchła. Tego typu krzyża w Gorajcu właśnie brakuje. Przed wojną krzyż ten stał na rozwidleniu dróg, które prowadziły do przysiółka Syhła. Zazwyczaj w oddali do domostw, na skrzyżowaniu czy rozwidleniu dróg, stawiano krzyże związane z zarazą, bo uważano, że morowe powietrze przybywa drogą. Oczywiście mógł on też pełnić rolę krzyża pańszczyźnianego, gdzie odbywały się uroczystości związane ze zniesieniem pańszczyzny.

Chotylub – krzyż z gwiazdkami

oseredek

Krzyż ten można znaleźć na polach Chotylubia. Stoi on około kilometra od wioski niedaleko ściany lasu, mniej więcej na wysokości ostatnich zabudowań od strony PGRowskiej. Najłatwiej go namierzyć, szukając w polu samotnych starych lip, które z oddali wydają się jednym ogromnym drzewem. Jest to swoista kumulacja terenu. Niestety krzyż nie ma żadnych napisów.

Przed wojną nieopodal, bardziej na północ, była wioska Oseredek. Dziś nie ma po niej żadnych śladów. W miejscu gdzie stoi krzyż, było rozwidlenie dróg prowadzące do krańców wioski. Być może krzyż został postawiony na miejscu jakiegoś starszego, który stał na rozwidlającej się drodze. Mógł mieć związek ze zwyczajem stawiania w takich miejscach krzyży w celach ochronnych przed didkiem.

Figura niestety jest pęknięta, tak samo jak krzyżyk. Na nim mamy ciekawe zdobienia w formie wykutych gwiazdek sześcioramiennych z kropkami między promykami, na ramionach krzyża i jego podstawie (na górnym ramieniu znajduje się też Titulus). Na elemencie który Pan Mieczysław Zaborniak określa jako „wazon” – czyli ozdobna podstawa krzyżyka, umieszczona jest płaskorzeźba gwiazdki.

Gorajec – Krzyż w ruinie

krdo

Krzyż ten znajduje się przy drodze między Dąbrówką a Gorajcem, mniej więcej w połowie drogi między tymi dwiema wioskami. Na pierwszy rzut oka wydaje się mało ciekawy, ale okazuje się, że stoi on w miejscu, gdzie stał starszy kamienny krzyż. Jego szczątki leżą obok niego. Widać na nich tylko kilka liter, ale wygląda to na element Troparionu.

Był to polny krzyż, który stał przy drodze. Gdy go postawiono, jeszcze nie było Dąbrówki, a droga obok tego krzyża lekko skręcała. Obecnie stoi on po drugiej stronie drogi z tego względu, że naprostowano ją. Zapewne podczas wojny uległ on zniszczeniu i ktoś z okolicy postanowił postawić w tym miejscu krzyż metalowy.

ruins